Home

Anti kraakbewoning

In het verleden kreeg het dijkmagazijn regelmatig bezoek van ongenode gasten. Daarom kent het dijkmagazijn nu tijdelijke bewoners als anti kraak en anti inbraak. Lezingen gaan gewoon door. Ook de Exodus wandelroute (laatste zaterdag van juni) zal het dijkmagazijn aandoen.

Exodus Lezingen 2016

Zaterdag 25 juni 2016 vinden 2 Exodus lezingen plaats.

  • 14.00 uur lezing van historicus Jan Brouwer
  • 15.00 uur lezing van historicus Ferdinand van Hemmen

Het Dijkmagazijn is om 13.00 open. Toegang is gratis. Aanmelden is niet nodig.

Exodus dag 2016

Voor het 6e jaar wordt de Exodus Wandeltocht gelopen. Deze vindt altijd plaats op de laatste zaterdag van juni. Het Exodus initiatief is ontstaan vanuit de Over-Betuwse stad Huissen. Exodus staat voor de massale uittocht van bewoners uit het noordoostelijke deel van de Over-Betuwe tijdens de naweeëen van Operatie Market Garden, in september en oktober 1944. Het Exodus Comité en de Stichting Exodus Wandelevenement belichten de periode september 1944 - juni 1945 vanuit Over-Betuws perspectief middels 'outdoor experience'. Dit betekent dat in het landschap verwijzingen staan. Soms in de vorm van een symbool (zoals 'De Vleugel' langs de A325), vaak in de vorm van informatieborden. Wandelaars en fietsers kunnen op deze wijze kennis nemen van hetgeen bijna vergeten was.

De frontlinie tussen de Duitse bezetter en het geallieerde leger lag 8 maanden lang, tot aan de bevrijding in april '44 door Canadeze militairen, in het hart van de Over-Betuwe. Het oorlogsgeweld in deze periode zorgde voor zeer veel burgerleed. Complete dorpen moesten eind september '44 onder Duitse dwang huis en haard verlaten. Stromen mensen trokken weg, met witte lakens op karren. Dit om geallieerde piloten te laten zien dat zij geen Duitse militairen waren. Veel boeren stelden het vertrek uit. Hun bedrijf mocht niet teloor gaan. Op 17 september '44 werd het Looveer gebombardeerd. Daarbij kwamen 23 burgers om het leven, waaronder 20 kinderen. Bij gebrek aan kisthout werden zij begraven in Huissen in een geïmproviseerd massagraf. Op 2 oktober werd Huissen zelf gebombardeerd. Ruim 150 burgers vielen ten slachtoffer. Ook zij liggen begraven in het Huissense Massagraf. Op 5 oktober '44 vielen in Angeren 24 burgerslachtoffers tijdens aanvallen van geallieerden op Duitse militaire doelen. Deze 24 burgers, waaronder de helft kinderen, liggen begraven in het Massagraf van Angeren. Tijdens een poging de Rijn over te steken vanaf buurtschap De Praets nabij Meinerswijk verdronken 3 mannen nadat zij onder andere hun ouders, vrouwen en kinderen reeds veilig hadden overgezet naar de Arnhemse Rijnkade. Hun lichamen zijn nooit teruggevonden. Op 2 december 1944 stond de Rijn hoog en bliezen Duitse militairen de Drielsedijk in Elden op. Niet alleen de Over-Betuwe maar ook de Neder-Betuwe kwamen onder water te staan, waar een militaire guerilla oorlog op het water ontstond. Ook hier werden burgers slachtoffer van het militaire geweld.

Ter herinnering aan het Betuwse burgerleed wordt jaarlijks de Exodus-wandeltocht vanuit Huissen georganiseerd. De Exodus wandeltocht herinnert aan de kracht en vastberadenheid van de burgers. Ook is de tocht een ode aan alle burgers, die overal in de wereld op de vlucht zijn voor oorlogsgeweld.

25 juni Exodus - Dijkmagazijn Elden dag 2016

's Morgens brengen de wandelaars van de 25 kilometer van de Exodus wandeltocht een bezoek aan het dijkmagazijn. Zij kunnen hier naar het toilet, even rusten op stoelen en banken en wat eten en drinken nuttigen. De doorkomst is vanaf half 9 tot half 12.

's Middags vinden 2 lezingen plaats in het dijkmagazijn. Er zijn ongeveer 70 zitplaatsen.

De eerste lezing (om 14.00  uur) is van historicus Jan Brouwer. Hij is bekend van het boek Van Market Garden tot bevrijding’. Hij neemt u in zijn kenmerkende stijl mee naar het hoe en waarom van de Over-Betuwse evacuatie vanaf 25 september 1944, op last van de Duitse bezetter. Jan Brouwer zal uitvoering ingaan op de omgeving van het Dijkmagazijn, het huidige Elderveld en Schuytgraaf en het oudere Elden.

De tweede lezing (om ca. 15.00) is van de bevlogen historicus Ferdinand van Hemmen, schrijver van het boek ‘Ooievaar brengt zondvloed’. Hij vertelt u alles over het opblazen van de Drielsedijk bij Elden op 2 december 1944, en de grote gevolgen.

 

Over het Dijkmagazijn Elden

Het dijkmagazijn is gebouwd in 1856 aan de grens van de polders van Elden en Driel, in opdracht van het Polderdistrict Over-Betuwe. Het gebouwtje diende als opslag voor materialen als planken, kruiwagens, zandzakken, scheppen en pekkransen. Deze materialen werden gebruikt bij spoedoperaties aan de dijk bij hoog water. Kort na de oorlog werd Dijkmagazijn Elden verbouwd tot dienstwoning voor het gezin van de dijkkantonnier Arissen. In 2008 werd Dijkmagazijn Elden op initiatief van stichting Gelderse dijkmagazijnen gerenoveerd. In 2013 en 2014 deed het dienst als kantoor, vergaderruimte en informatiecentrum voor de aannemercombinatie GMB/Van Oord. Deze voerde het Ruimte voor de Rivierproject Stadsblokken Meinerswijk uit in opdracht van Rijkswaterstaat. Stichting Gelderse Dijkmagazijnen organiseert in Dijkmagazijn Elden lezingen. De nationale maatschappij tot behoud, ontwikkeling en exploitatie van industrieel erfgoed (BOEi) beheert het pand. Het eigendom berust bij Waterschap Rivierenland.

Achtergrondinformatie bij Dijkmagazijn Elden

Bestemming
Dijkmagazijn Elden is na een grondige renovatie een bezoekerscentrum geworden over de geschiedenis van het water en over de hoogwaterbescherming van nu. Dijkmagazijn Elden biedt ruimte voor exposities en lezingen.

Daarnaast is Dijkmagazijn Elden een startpunt voor excursies naar de omgeving; het maakt als pleisterplaats deel uit van fiets- en wandelroutes langs de rivieren en de andere dijkmagazijnen. Gelegen op een steenworp afstand van de rivier, is Dijkmagazijn Elden ook een uniek en prachtig gelegen vergadercentrum.

Oorspronkelijke functie

Het dijkmagazijn bij Elden (Gelderland) werd in 1856 gebouwd. Het was het eerste stenen gebouw van zijn soort in de wijde omgeving. Meer van deze stevige dijkmagazijnen – ook noodhuizen genoemd – verrezen daarna op de dijken langs de Rijn, Waal en IJssel. Om de 5 kilometer stond een dijkmagazijn. Mensen gingen er lopend of te paard naar toe om bij een dreigende dijkdoorbraak versterkingsmaterialen te halen: kruiwagens, zandzakken en schoppen.

Waar vindt u Dijkmagazijn Elden?
Dijkmagazijn Elden ligt aan de Drielsedijk langs de Rijn, oostelijk van de spoorbrug Arnhem-Nijmegen.

Tijdens de bouw in 1856 lag het gebouw tussen de dorpen Elden en Driel in, precies in het verlengde van de Eldensewal. Deze wal vormde de scheiding tussen de Drielse Polder en het Eldensche Veld. Vlak bij de rivier maakte de grens echter een knik. Precies op het driehoekje grond wat hierdoor toegevoegd werd aan de Drielse Polder, kwam het dijkmagazijn te staan. Feitelijk staat het dijkmagazijn dus van origine in de Drielse Polder.

In 1878 werd de spoorbrug gerealiseerd. Het spoortraject doorsneed de Eldense Wal. Deze verdween daardoor uit het landschap. Niet langer was de Wal de landschappelijke scheiding tussen de polders, maar de spoordijk. Vanaf toen leek het dijkmagazijn onder Elden te vallen. Vanaf 1966 breidde Arnhem zich uit in zuidelijke richting. Elden ging van Gemeente Elst, over in Gemeente Arnhem. Arnhem breidde zich rond 2000 uit richting het westen, richting Driel. Daarmee ontstond voor Arnhem ruimte om de nieuwbouwwijk De Schuytgraaf te realiseren. Sindsdien valt het dijkmagazijn binnen Gemeente Arnhem.

Het dorp Elden, voor het eerst genoemd in 855 na Christus, lag oorspronkelijk aan de Neder-Rijn. In 1935 kreeg de rivier minder ruimte. Gemeente Arnhem ging de wijken Malburgen-West en Malburgen-Oost bouwen. De oorspronkelijke zomerkade langs de rivier werd verhoogd tot primaire waterkering, ter bescherming van de nieuwe woonwijken. Ook werd toen het Brinkman Vissergemaal gebouwd ter ontwatering. Elden kwam door deze rivierkundige maatregelen verder van de rivier af te liggen. Bij hoge rivierstanden kwam het rivierwater niet meer bij de kern van Elden tegen de dijk te staan. Elden kreeg in 1935 bovendien te maken met de aanleg van een tweede Rijksweg vanwege de bouw van een nieuwe verkeersbrug. De oude Rijksweg van Nijmegen naar Arnhem die aansloot op de Schipbrug, liep dwars door Elden en vormde sinds 1750 de ruggengraat van het dorp. De nieuwe Rijksweg liep min of meer parallel ten oosten van de oude Rijksweg. De nieuwe weg sneed de Mooieweg af van de dorpskern. Er kwam weliswaar een viaduct over de nieuwe Rijksweg. Maar deze lag in de dijk naar Huissen, en niet bij de Mooieweg. Begin jaren 80 werd in de weilanden ten zuiden van de Mooieweg door Arnhem de wijk Rijkerswoerd gebouwd. De Mooieweg, een van Eldens oudste en meest karakteristieke wegen, werd onderdeel van de nieuwbouwwijk. De oorspronkelijke bewoners en een deel van de nieuwe bewoners voelt zich echter nog altijd Eldenaar.

Rond 1980 werd de Eldensedijk afgegraven. Deze dijk was onderdeel van de oude Rijksweg. Eindbestemming was De Praets. De dijk liep vanaf dwars door de uiterwaard om ervoor te zorgen dat je vanaf de bandijk met droge voeten bij de Schipbrug kon komen. Op de plek van de Eldensedijk kwam de Eldenseweg. Deze nieuwe weg voerde naar de tweede verkeersbrug van Arnhem: de Nelson Mandelabrug. Om te zorgen dat deze weg niet onder water kwam te staan, legde men een primaire waterkering aan. Sindsdien komt bij hoge rivierstanden het water bij Elden niet meer tegen de dijk aan te staan. Alleen langs het laatste stukje dijk nabij het dijkmagazijn staat het water nog tegen de oude bandijk aan.

Met dit gegeven in de hand is bij de Provincie Gelderland met succes een beroep gedaan op een subsidie in het kader van leefbaarheid. De leefbaarheid en daarmee de identiteit van Elden. Elden is vanouds een typisch Betuws rivierdorpje. De oude structuren (dijken, kolken, kweldammen, boomgaarden en overslaggronden) zijn nog duidelijk zichtbaar. Door de verstedelijking en de aanleg van nieuwe dijken is Elden geïsoleerd komen te liggen van de rivier. Daarom was en is het van belang dat het dijkmagazijn, waarvoor de sloopvergunning al verleend was, behouden bleef. Het is de plek waar de verbondenheid van Elden met de rivier voelbaar en beleefbaar is. Wie de vier kolken en de slingerende dijken in Elden ziet, snapt zonder een bezoek aan het dijkmagazijn niet welke rampen zich hier voltrokken hebben. Sindsdien heet het magazijn daarom 'dijkmagazijn Elden'. Hoewel het een feit blijft dat het dijkmagazijn van origine in de Drielse Polder stond.

 



Bezoekadres:
Dijkmagazijn Elden
Drielsedijk 4, Elden-Arnhem 

googlemaps

 

Secretariaat:
Klapstraat 58
6842 AG Elden-Arnhem


 

Deze website wordt gesponsord door webnovation.nl

webnovation-home